Brownsberg Natuurpark, jouw gids voor het groene hart van Suriname
Laatst geüpdatet: 24‑01‑2026
Het Brownsberg natuurpark ligt op ongeveer twee uur rijden ten zuiden van Paramaribo en behoort tot de meest toegankelijke stukjes Amazone Regenwoud in Suriname. Het is een beschermd woongebied, met 12.200 hectare aan tropisch regenwoud en een plateau op ruim 500 meter hoogte wordt het park beheerd door STINASU, de Surinaamse stichting voor natuurbescherming. In dit artikel lees je over de Brownsberg: van de geschiedenis en biodiversiteit tot praktische tips, overnachtingsmogelijkheden en de bedreigingen waarmee deze groene oase kampt.
Overzicht van Brownsberg natuurpark
Brownsberg natuurpark ligt in het district Brokopondo, ongeveer 100–130 kilometer ten zuiden van Paramaribo. Het park bevindt zich op een heuvelplateau dat gemiddeld 515 meter boven zeeniveau reikt. Dankzij deze hoogte is de temperatuur aangenaam en heb je een panoramisch uitzicht over het Brokopondo‑stuwmeer. STINASU beheert het park sinds 1969 met als doel natuurbehoud, onderzoek, educatie en ecotoerisme. Er zijn eenvoudige hutten en kampen op de top waar bezoekers kunnen overnachten. Vanuit dit plateau vertrekken diverse wandelpaden naar watervallen en uitzichtpunten.
Het gebied maakt deel uit van het Amazone‑regenwoud en is officieel een IUCN‑categorie II natuurreservaat. Die status benadrukt het belang van het park als beschermd natuurgebied en onderzoekscentrum. Brownsberg wordt omringd door dorpen zoals Brownsweg, waar je de afslag naar de laatste 11 kilometer onverharde weg vindt. Dit stuk van de route is alleen met een 4×4 goed te doen en kan tijdens het regenseizoen uitdagend zijn.
Geschiedenis en behoud
Het natuurpark werd eind jaren 1960 op initiatief van STINASU opgericht om onderzoek en natuurbehoud te combineren met natuurbeleving. Dankzij zijn toegankelijkheid werd Brownsberg al snel een populair dagtrip‑ en onderzoeksgebied. Het plateau, ooit een bauxietwinning locatie, werd omgevormd tot een ecotoerisme‑hub met hutten en wandelpaden.
Ondanks de beschermde status wordt Brownsberg bedreigd door illegale goudwinning en boskap. Volgens de Wereld Natuur Fonds (WWF) doken in 2012 tientallen illegale goudmijnen op binnen het park en veroorzaakten kwikvervuiling en ontbossing. Dit zorgt voor schade, vervuiling van watervallen en verstoring van dieren. De Surinaamse overheid en STINASU nemen maatregelen, maar de uitdagingen blijven groot. In 2025 organiseerde UNDP een workshop samen met de Surinaamse overheid en lokale gemeenschappen om duurzame oplossingen te vinden voor Brownsberg. Daarbij werd de urgentie van herstel van infrastructuur, goede handhaving en kansen voor lokaal ecotoerisme benadrukt.
Landschap en biodiversiteit
Brownsberg is een plateau met dicht tropisch regenwoud, bauxiet grond en steile hellingen. Door de hoogte komen verschillende vegetatiezones voor: van laagland regenwoud tot nevelwoud. Het park telt circa 1.450 plantensoorten en 350 vogelsoorten. Onder de vogels vind je zeldzame soorten zoals de witpluim- en roodkeel miervogel, maar ook de toekans en talloze kolibries.
Naast vogels leven hier acht apensoorten, waaronder brulapen, kapucijnaapjes en doodskopaapjes. Andere dieren zijn luiaards, kaaimannen, kikkers en talloze insecten. De biodiversiteit van Brownsberg is een groot trekpleister voor biologen; het park fungeert dan ook als openluchtlaboratorium voor onderzoek naar herbebossing en klimaatinvloeden.
Watervallen en hoogtepunten
Het Mazaroniplateau is het centrale punt van waaruit je naar verschillende uitzichtpunten en watervallen wandelt. De Ireneval en de Leoval zijn de bekendste. Het pad naar de Leoval is redelijk goed begaanbaar en bestaat deels uit traptreden; je loopt ongeveer een halfuur door het bos tot dat je bij de waterval aankomt. De Ireneval ligt verder naar beneden en vergt meer klim‑ en klauterwerk, maar eenmaal bij de waterval is het de moeite waard. Wie nog verder afdwaalt, kan de Witi kreek bezoeken, een meanderende kreek waar je na een anderhalf uur durende afdaling heerlijk kunt zwemmen.
Uitzichtpunten op het plateau bieden panoramische vergezichten over het Brokopondostuwmeer. Vooral bij zonsopkomst of zonsondergang kleurt het meer goud‑orange en zie je de kale boomstammen die boven het water uitsteken. De Mazaroni Top is een korte wandeling van 2,1 km die je in ongeveer een uur loopt; vanaf hier heb je een geweldig uitzicht over het stuwmeer en de groene omgeving.
Activiteiten in Brownsberg natuurpark
Wandelen en hiken
De wandelpaden op Brownsberg variëren van eenvoudige rondjes op het plateau tot pittige tochten naar de watervallen. De meeste paden zijn smal en kunnen glibberig zijn; goede wandelschoenen zijn aan te raden. De Mazaroni top en de route naar de Leoval zijn populair bij families, terwijl de langere tocht naar Witi kreek geschikt is voor avontuurlijke wandelaars. Hou rekening met klim‑ en daalwerk en neem voldoende water en insectenspray mee.
Vogel‑ en wildspotten
Dankzij de enorme biodiversiteit is Brownsberg een paradijs voor vogelaars. Volgens Birdingplaces is de site het hele jaar door geschikt om vogels te kijken; het plateau biedt zicht op soorten als de Channel‑billed toucan en de Guianan red‑cotinga. Neem een verrekijker mee en wandel vroeg in de ochtend wanneer vogels en apen het meest actief zijn.
Abseilen en avontuur
Voor wie extra adrenaline zoekt, wordt op Brownsberg regelmatig abseilen georganiseerd. Dit gebeurt onder begeleiding van ervaren gidsen bij de hogere watervallen. Er worden ook nachtelijke wild‑spot tochten gehouden; hierbij slaap je in een hangmat op de top en ga je na zonsondergang op pad om nachtdieren te zoeken.
Praktische tips voor je bezoek
- Vervoer en toegang: Vanaf Paramaribo rijd je in ongeveer twee uur naar Brownsweg. De laatste 11 kilometer is een onverharde klim; een 4×4 is noodzakelijk. Sommige touroperators bieden vervoer inclusief gids en lunch. Tip: huur een 4×4 via de lokale autoverhuur (zie onze post over auto huren in Suriname voor meer info) en rij in het droge seizoen voor de beste wegcondities.
- Entree: Bij de ingang betaal je een kleine bijdrage (rond de SRD 30 per persoon). Dit geld wordt gebruikt voor onderhoud van paden, hutten en sanitaire voorzieningen.
- Beste reistijd: De droge periodes (februari – april en augustus – november) zijn ideaal. In het regenseizoen (mei – juli en december – januari) zijn de watervallen spectaculairder, maar de paden kunnen glibberig zijn en er is meer kans op modder.
- Paklijst: Goede wandelschoenen, lange broek, regenponcho, zwemkleding, muggenrepellent, zonnebrand en water. Vergeet niet je paspoort; er is een checkpoint op de route.
- Gezondheid: Voor info over vaccinaties verwijzen we naar ons artikel over vaccinaties in Suriname.
Overnachten in Brownsberg: lodges en resorts
Op het Mazaroniplateau staan een eenvoudige verblijf. Deze accommodaties worden beheerd door STINASU en bieden basiscomfort; stromend water is aanwezig maar verwacht geen luxe. Wil je meer comfort, dan kun je overnachten aan de voet van het stuwmeer op Ston Eiland. Verschillende touroperators bieden 2‑ of 3‑daagse programma’s waarbij je de eerste dag op Brownsberg slaapt en daarna ontspant op het schiereiland. Hier kun je zwemmen, piranha’s vissen en ’s avonds genieten van een kampvuur.
Dagtochten en rondreizen
Veel reizigers bezoeken Brownsberg als dagtour. Vanuit Paramaribo vertrekken bussen rond 7.30 uur; na een koffiestop rij je over de onverharde weg omhoog. Op de top geniet je van het uitzicht en lunch; daarna wandel je naar de watervallen. Aan het einde van de middag keer je terug naar Paramaribo en arriveer je rond 18.30 uur. De prijs voor een dagtour ligt rond de € 95 per persoon.
Wil je meer tijd, kies dan voor een 2‑ of 3‑daagse trip waarbij je overnacht op het plateau of op Ston Eiland. Check onze pagina over beste reistijd in Suriname voor advies over het plannen van meerdere excursies.
Brownsberg en de gemeenschap
Het park grenst aan transmigratiedorpen van de Saramaccaners. Deze dorpen zijn ontstaan nadat bewoners moesten wijken voor het Brokopondo‑stuwmeer in de jaren 60. Lokale gidsen vertellen tijdens tours over hun geschiedenis en gebruiken. Ecotoerisme biedt inkomsten voor de dorpsgemeenschappen; door lokale gidsen in te huren en souvenirs te kopen steun je hen direct.
Risico’s en bedreigingen
Hoewel Brownsberg als beschermd gebied aangemerkt is, vormt illegale goudwinning de grootste bedreiging. Het WWF meldde dat gouddelvers zware machines gebruiken en kwik en cyanide inzetten, waardoor bodem en water vervuild raken en dieren verdwijnen. Tijdens een UNDP‑workshop in 2025 benadrukten de Surinaamse overheid en STINASU dat herstel van infrastructuur en strenge handhaving cruciaal zijn. Als bezoeker kun je bijdragen door alleen met erkende gidsen te reizen, niets achter te laten in de natuur en bewustzijn te creëren over deze problematiek.
Handige weetjes en laatste updates
- Grootte en status: Het park beslaat ongeveer 12.200 hectare en is een IUCN‑categorie II‑gebied. Sommige websites noemen 8.400 hectare, maar dat getal slaat op de wandelzones; het officiële beschermde oppervlak is groter.
- Hoogte: Het plateau ligt rond 515 meter, met als hoogste punt de Mazaroni top.
- Toegankelijkheid: Een 4×4‑voertuig is noodzakelijk voor het laatste stuk. Laat je niet afschrikken door hobbels in de weg.
- Wildlife: Het park herbergt alle acht Surinaamse apensoorten en biedt een thuis aan talloze kikkers, reptielen en zoogdieren. Respecteer altijd de dieren; houd afstand en voer ze niet.
- Duurzaamheid: De overheid werkt samen met de UNDP aan een geïntegreerde aanpak om Brownsberg te rehabiliteren. Door de parktoegang te betalen draag je bij aan onderhoud en toezicht.
Conclusie
Brownsberg natuurpark is een uniek stukje Suriname waar je zonder al te veel moeite het Amazoneregenwoud kunt ervaren. Met een plateau op 500 meter hoogte, indrukwekkende watervallen, een rijkdom aan dieren en planten en panoramische uitzicht over het Brokopondomeer heeft het park voor ieder wat wils. Tegelijkertijd herinneren de illegale goudwinning en de noodzaak tot duurzaam beheer ons eraan dat deze groene oase kwetsbaar is. Plan je reis zorgvuldig, kies voor een erkende gids en steun de lokale gemeenschap. Zo geniet je optimaal van Brownsberg en draag je bij aan het behoud van dit prachtige natuurgebied.
Veel gestelde vragen over Brownsberg natuurpark
Hoe bereik ik Brownsberg natuurpark vanuit Paramaribo?
Je rijdt via de weg naar Brownsweg (circa 2 uur) en volgt vervolgens een 11 kilometer lange onverharde klim naar het plateau. Een 4×4‑voertuig is noodzakelijk. Touroperators bieden dagtochten en meerdaagse trips met vervoer, gids en maaltijden.
Wanneer is de beste tijd om Brownsberg te bezoeken?
De droge periodes van februari tot april en augustus tot november zijn ideaal. In het regenseizoen zijn de watervallen spectaculair, maar de paden glibberig en de weg moeilijker begaanbaar.
Kun je in Brownsberg overnachten?
Ja. Op het Mazaroniplateau zijn eenvoudige hutten en hangmatplekken. Voor meer comfort kun je overnachten op Ston Eiland aan het Brokopondomeer.
Welke dieren kan ik in Brownsberg zien?
Je kunt acht apensoorten, honderden vogelsoorten en talloze reptielen en amfibieën tegenkomen. Met een beetje geluk spot je brulapen, toekans, kolibries en felgekleurde kikkers. Vergeet je verrekijker niet!
Is Brownsberg geschikt voor kinderen?
Ja, mits je kiest voor de kortere wandelingen zoals de Mazaroni top en de route naar de Leoval. Goede schoenen en begeleiding zijn wel belangrijk. Voor avontuurlijke families is een overnachting op Ston Eiland een aanrader.
Referenties
- FAO & Stichting Natuurbehoud Suriname. (2015). Suriname – Country report on protected areas and biodiversity. Food and Agriculture Organization. Het rapport vermeldt dat Brownsberg natuurpark ongeveer 12.200 ha beslaat en sinds 1969 door STINASU wordt beheerd.
- Popular Places Suriname. (2016). Brownsberg Natuurpark. Het artikel beschrijft 1.450 plantsoorten, 350 vogelsoorten en acht apensoorten in het park.
- UNDP Suriname. (2025). Sustainable solutions for Brownsberg Nature Park. Een workshoprapport waarin de overheid en UNDP pleiten voor herstel van infrastructuur en een geïntegreerde aanpak voor natuurbescherming.
- WWF Guianas. (2012). Illegal gold mining threatens Brownsberg Nature Park. Persbericht dat wijst op illegale goudwinning, kwikvervuiling en duizenden bezoekers.
- TripAdvisor review. (2024). Een reiziger meldt dat het laatste stuk naar Brownsberg alleen met een 4×4 te bereiken is en dat de route naar Leoval prachtig is.
- SUforYou & Jenny Tours. (2026). Brownsberg tours. Touroperators beschrijven een 3‑uur durende rit vanuit Paramaribo, lunch op het plateau en wandelingen naar de Irene‑ en Leo‑watervallen.
- Birdingplaces. (2024). Brownsberg Nature Park. Vogelplatform dat de ligging (100 km ten zuiden van Paramaribo) en de variabele padcondities beschrijft.
